Auditul ecologic ca instrument strategic pentru securitatea ecologică: studiu comparat între Turcia și Republica Moldova

Autori

  • Kestane Ali Universitatea Kilis 7 Aralık Autor
  • Luminiţa Diaconu Academia de Studii Economice a Moldovei image/svg+xml Autor

Cuvinte cheie:

guvernanță corporativă, securitate ecologică, management de mediu, sustenabilitate, auditecologic

Rezumat

Acest studiu examinează rolul auditului de mediu ca instrument strategic de consolidare a securității ecologice, analizând în paralel practicile și evoluțiile din Turcia și Republica Moldova în perioada 2020–2025. În contextul intensificării riscurilor ecologice globale și al presiunilor crescute asupra sistemelor de guvernanță, auditul ecologic devine un mecanism esențial pentru evaluarea conformității, gestionarea riscurilor și creșterea transparenței instituționale. Printr-o analiză comparativă a cadrului normativ, a capacităților instituționale și a mecanismelor de implementare, studiul evidențiază modul în care cele două state utilizează auditul ecologic pentru a asigura buna guvernanță, protejarea resurselor naturale și atingerea unor obiective de dezvoltare durabilă. Rezultatele arată că Turcia dispune de mecanisme avansate de control, integrate cu procesele de armonizare la acquis-ul comunitar, în timp ce Republica Moldova se remarcă prin dinamism legislativ și accelerarea reformelor orientate spre sustenabilitate, în ciuda constrângerilor instituționale. În ambele țări, auditul ecologic contribuie la creșterea responsabilității publice, îmbunătățirea calității politicilor și consolidarea rezilienței ecologice. De asemenea, analiza demonstrează că integrarea auditului de mediu în arhitectura securității ecologice oferă un cadru eficient pentru prevenirea riscurilor, optimizarea gestionării resurselor și implicarea actorilor relevanți, inclusiv comunitățile calocale. Lucrarea propune consolidarea capacităților instituționale, digitalizarea proceselor de audit și dezvoltarea unor mecanisme participative robuste, capabile să susțină tranziția ambelor state către o guvernanță ecologică modernă și sustenabilă.

Referințe

1. Arif, M.; Sajjad, A.; Farooq, S.; Abrar, M.; Joyo, A. S. The impact of audit committee attributes on the quality and quantity of environmental, social and governance (ESG) disclosures. Corporate Governance, 2020, 21(3), 497-514. https://doi.org/10.1108/CG-06-2020-0243

2. Avrupa Çevre Ajansı, https://aca.csb.gov.tr/, 2025 (Access Date: 04.05.2025).

3. Castka, P.; Searcy, C.; Mohr, J. Technology-enhanced auditing: Improving veracity and timeliness in social and environmental audits of supply chains. Journal of Cleaner Production, 2020,258, 1-12. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.120773

4. Cao, H.; Zhang, L.; Qi, Y.; Yang, Z.; Li, X. Government auditing and environmental governance: Evidence from China's auditing system reform. Environmental Impact Assessment Review, 2022, 93, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.eiar.2021.106705

5. Climate Action Network. caneecca.org/en/climate-law-in-moldova/, 2025 (Access Date: 14.05.2025).

6. Court of Accounts of the Republic of Moldova. https://ccrm.md/en, 2025 (Access Date: 14.05.2025).

7. Erin, O.; Adegboye, A.; Bamigboye, O. A. Corporate governance and sustainability reporting quality: evidence from Nigeria. Sustainability Accounting, Management and Policy Journal, 2021, 13(3), 680-705. https://doi.org/10.1108/SAMPJ-06-2020-0185

8. Ergün, T. Türkiye'de çevre denetimive çevre etiği bağlamında yeniden yapılandırılması. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2024. Doktora Tezi, Ankara.

9. European Commission. Moldova Report 2024 [European Commission], 2024. Retrieved from https://enlargement.ec.europa.eu/document/download/858717b3-f8ef-4514-89fe-54a6aa15ef69_en?filename=Moldova+Report+2024.pdf (Access Date: 13.05.2025). European Environment Agency.https://www.eea.europa.eu/en, 2025 (Access Date: 19.05.2025).

11. EU4Environment. The Environmental Compliance Assurance System in the Republic of Moldova [EU4Environment], 2025. Retrieved from https://www.eu4environment.org/the-environmental-compliance-assurancesystem-in-the-republic-of-moldova/(Access Date: 13.05.2025).

12. EU4Environment. Environmental Compliance Assurance System in the Republic of Moldova [EU4Environment], 2022. Retrieved from https://www.eu4environment.org/app/uploads/2022/03/Environmental-compliance-assurancesystem-in-the-Republic-of-Moldova. pdf (Access Date: 07.05.2025).

13. EY. Transparency Report Moldova 2023 (EY]). Retrieved from https://www.ey.com/content/dam/ey-unified-site/ey-com/en-md/documents/eymoldova-2023-transparency-reporteng-final.pdf (Access Date: 07.05.2025).

14. Fera, P.; Pizzo, M.; Vinciguerra, R.; Ricciardi, G. Sustainable corporate governance and new auditing issues: a preliminary empirical evidence on key audit matters. Corporate Governance, 2022, 22(1), 194-211. https://doi.org/10.1108/CG-09-2020-0427

15. Gao, S.; Meng, F.; Gu, Z.; Liu, Z.; Farrukh, M. Mapping and clustering analysis on environmental, social and governance field a bibliometric analysis using scopus. Sustainability, 2021, 13, 1-17. https://doi.org/10.3390/su13137304

16. Guvernul Republicii Moldova. Hotărâre de Guvern nr. 85/2024. Government Decision No.85/2024, 2024a, https://cancelaria.gov.md/sites/default/files/document/attachments/nu-85-mm-2024.pdf (Access Date: 16.05.2025).

17. Guvernul Republicii Moldova. Hotărâre de Guvern nr. 37/2024. Government DecisionNo.37/, 2024b, https://gov.md/sites/default/files/document/attachments/09-nu-37-mm-2024.pdf (Access Date: 14.05.2025).

18. Hichri, A. Integrated reporting, audit quality: presence of environmental auditing in an international context. European Business Review, 2023, 35(3), 397-42. https://doi.org/10.1108/EBR-03-2022-0044

19. IIETA. The role of environmental auditing in achieving sustainable development [IIETA]. 2025. Retrieved from https://www.iieta.org/download/file/fid/127899 (Access Date: 07.05.2025).

20.ISACA. Navigating the new frontier: mastering esg audits in modern business [isaca now blog], 2024. Retrieved from https://www.isaca.org/resources/news-and-trends/isaca-now-blog/2024/navigating-thenew-frontier-mastering-esg-auditsin-modern-business (Access Date: 07.05.2025).

21. Kouyoumdjian, A. Why environmental, social, and corporate governance audits matter [LinkedIn Pulse], 2025. Retrieved from https://www.linkedin.com/pulse/why-environmental-social-corporate-governance-audits-kouyoumdjian (Access Date: 07.05.2025).

22. KPMG. Have you considered auditing your organization's sustainability? [KPMG], 2021, Retrieved from https://kpmg.com/be/en/home/insights/2021/04/rc-have-you-considered-auditing-your-organization-sustainability.html (Access Date: 07.05.2025).

23. Krippendorff, K. H. Content Analysis: An İntroduction To İts Methodology' (2. Edt.), 2004, California: Sage Publications.

24. Luciano, B.H.; Silva, V.L.; Hansel, T.F.; Carvalho, A.L.G.; Silva, N.E.; Mezzomo, A.L.; Freitas, C.L.; Deitos,T.; Bittencourt, W.J.M.; Pinto, S.R. Environmental auditing and its importance for socio-environmental management in organizations. RGSA - Revista de Gestão Social e Ambiental, 2024, 18(5), 1-12. https://doi.org/10.24857/rgsa.v18n5-040

25. Ministerul Mediului al Republicii Moldova https://www.mediu.gov.md, 2022 (Access Date: 22.05.2025).

26. Ministerul Mediului al Republicii Moldova (2024-2030), Strategia de mediu pentru anii 2024-2030, https://cms.ecocontact.md/uploads/ecocontact/originals/76e85452-2de9-4c57-8bf4-b031d9bc00d0.pdf, 2025 (Access Date: 14.05.2025).

27. Naciti, V.; Caseroni, F.; Pulejo, L. Corporate governance and sustainability: a review of the existing literature. Journal of Management and Governance, 2022, 26, 55-74. https://doi.org/10.1007/s10997-020-09554-6

28. Oliveira, P. G.; Cavalcanti, R. G. Ethics: Essience for Sustainability, Journal of Cleaner Production, 2000, 8, 109-117.

https://doi.org/10.1016/S0959-6526(99)00321-2

29. Patton, M.Q. Qualitative research and evaluation methods, 2002, California: Sage Publications.

30.Presidency of Climate Change. UNFCCC, Republic of Moldova's third nationally determined contribution (NDC3), 2024. Available at: https://www4.unfccc.int/sites/ndcstaging/PublishedDocuments/Moldova%20Third/Moldova_NDC3_2024.pdf (Access Date: 13 June 2025).

31. Promo-LEX. promolex.md/en/home/2024 (Access Date: 14.05.2025).

32. Rodrigues, K.C.B.T.; Marques, F.R.V.; Mariano, W.D.S.; Saldanha, E.S.; Souza, J.P.C.; Silva, J.A.M.; Silva, C.C.; Gil, L.M.P.R.; Silva, C.M; Silva, G.P.G. Socio-environmental management: the importance of environmental audit for organizational sustainability. RGSA - Revista de Gestão Social e Ambiental, 2024, 18(6),1-12. https://doi.org/10.24857/rgsa.v18n6-098

33. Safety Culture. Environmental Audit [SafetyCulture], 2025, Retrieved from https://safetyculture.com/topics/environmental-audit/ (Access Date: 07.05.2025).

34. Shamsadini, K.; Shahamabad, M. A.; Shahamabad, F. A. Analysis of factors affecting environmental audit (EA) implementation with DEMATEL method.Social Responsibility Journal, 2022, 19(5), 777-796. (Access Date: 01.05.2025). https://doi.org/10.1108/SRJ-03-2021-0097

35. National Bureau of Statistics of the Republic of Moldova (2025). Environment.statistica.gov.md/en/statistic_indicator_details/24 (Accessed May 14, 2025).

36. TurciaÇevre Durum Raporu. https://ced.csb.gov.tr/il-cevre-durum-raporlari-i-82671, 2021 (Access Date:04.05.2025).

37. TurciaÇevre Durum Raporu. https://ced.csb.gov.tr/il-cevre-durum-raporlari-i-82671, 2022 (Access Date: 04.05.2025).

38. TurciaÇevre Durum Raporu. https://ced.csb.gov.tr/il-cevre-durum-raporlari-i-82671, 2023 (Access Date: 04.05.2025).

39. Turcia Çevre Durum Raporu. https://ced.csb.gov.tr/il-cevre-durum-raporlari-i-82671, 2024 (Access Date: 04.05.2025).

40.Turcia Çevre Denetimi Yönetmeliği.https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/06/20210612-5.html, 2021 (Access Date: 04.05.2025).

41. TurciaÇevre Kanunu, 2782 Sayılı Çevre Kanunu, 1983, https://www.tarimorman.gov.tr/Belgeler/Mevzuat/Kanunlar/%E2%82%ACEVRE%20KANUNU.pdf (Access Date: 04.05.2025).

42. Türkiye, İklim Değişikliği Başkanlığı, 2025, https://iklim.gov.tr/2024-2030-iklim-degisikligi-azaltim-veuyum-strateji-ve-eylem-planlariyayinlandi-haber-4239 (Access Date: 04.05.2025).

43. Türkiye, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2025, https://csb.gov.tr/ (Access Date: 04.05.2025).

44. UN Moldova. Integrated National Development Strategy of Moldova 2021 [UN Moldova], 2021, Retrieved from https://moldova.un.org/sites/default/files/2022-06/I4SDR_MOLDOVA_2021_web_full+cover.pdf (Access Date: 08.05.2025).

45. UNECE. Environmental PerformanceReviews: Moldova (UNECE), 2021, Retrieved from https://unece.org/sites/default/files/2021-08/ECE_CEP_171_En.pdf (Access Date: 01.05.2025).

46. UNECE. EU4Environment Supports Moldova's Commitment to Addressing Environmental Impacts [UNECE].2025a. Retrieved from https://unece.org/environment/press/eu4environment-supports-moldovas-commitment-addressing-environmental-impacts-its (Access Date: 07.05.2025).

47. UNECE. Needs Assessment for Strategic Environmental Assessment in the Republic of Moldova [UNECE], 2025b. Retrieved from https://unece.org/DAM/env/eia/documents/SEA_CBNA/RepublicofMoldova_needs_en.pdf (Access Date: 09.05.2025).

48. Weber, R.P. Basic Content Analysis (2. Edt.), 1990, Californina: Sage Publications. https://doi.org/10.4135/9781412983488

49. World Bank. Developments in Moldova's Accounting and Auditing Environment [World Bank], 2013. Retrieved from https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2013/09/25/new-world-bank-report-points-to-developments-in-moldovas-accountingand-auditing-environment (Access Date: 11.05.2025).

50.Zhang, Y.; Wildemuth, B. Qualitative analysis of content, 2009. California: Englewood.

51. Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change, 2024. Environmental status report, 2023.

52. Hsieh, H. F. & Shannon, S. E. Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 2005, 15(9), 1277-1288. https://doi.org/10.1177/1049732305276687

Descărcări

Publicat

22.05.2026

Număr

Secțiune

Articles

Cum cităm

Ali, K. și Diaconu, L. (2026) „Auditul ecologic ca instrument strategic pentru securitatea ecologică: studiu comparat între Turcia și Republica Moldova”, Anale ştiinţifice ale Academiei "Ştefan cel Mare" a Ministerului Afacerilor Interne al Republicii Moldova, (22), pp. 36–65. Disponibil la: https://ojs.lux.md/anale-stiintifice/article/view/82 (Data accesării: 3 iunie 2026).

Articole similare

1-10 of 22

Puteți, de asemenea, începeți o căutare avansată de similaritate pentru acest articol.